Niepokojąca wysypka po kąpieli w jeziorze?

„Świąd pływaka” to schorzenie skóry wywołane przez wnikające przez skórę larwy pasożyta – cerkarie przywr z rodzaju Trichobilharzia. Pasożyty te naturalnie bytują u ptactwa wodnego, głównie kaczek, natomiast człowiek staje się dla nich przypadkowym żywicielem. W organizmie ludzkim cerkarie nie są w stanie się rozwijać i bardzo szybko giną. Objawy skórne nie są więc skutkiem zakażenia, lecz wynikiem reakcji alergicznej organizmu na obecność pasożyta w warstwie naskórka.

Świąd pływaka objawia się występowaniem drobnych, czerwonych, wypukłych grudek na skórze, którym towarzyszy silny świąd. Zmiany skórne pojawiają się najczęściej w miejscach odkrytych – na kończynach, tułowiu, szyi. Mogą wystąpić już w ciągu godziny od kontaktu z wodą, ale czasem pojawiają się dopiero po dwóch dniach. Objawy są szczególnie nasilone u dzieci oraz u osób z alergiami skórnymi, zwłaszcza atopowym zapaleniem skóry.

Do rozwoju pasożytów sprzyjają warunki środowiskowe typowe dla sezonu letniego – wysoka temperatura wody i powietrza, obecność roślinności przybrzeżnej oraz liczne ptactwo wodne i ślimaki, które pełnią rolę żywicieli pośrednich. Wzrost ryzyka obserwuje się szczególnie w płytkich, nagrzewających się zbiornikach wodnych.

Zapobieganie świądowi pływaka opiera się na kilku podstawowych zasadach higieny. Po kąpieli w jeziorze należy niezwłocznie wziąć prysznic, zmienić strój kąpielowy na suchy i dokładnie wytrzeć ciało ręcznikiem. Zaleca się unikanie kąpieli w zbiornikach, w których odnotowano wcześniej przypadki występowania świądu pływaka, a także unikanie brodzenia w mulistych, porośniętych częściach brzegu. Bezpieczniejsze są kąpiele w głębszych partiach zbiorników. Należy korzystać ze strzeżonych kąpielisk wodnych, w których prowadzony jest nadzór sanitarno-epidemiologiczny. Nie należy dokarmiać ptactwa wodnego w miejscach wykorzystywanych do kąpieli, ponieważ sprzyja to utrzymywaniu populacji potencjalnych nosicieli pasożytów w bezpośrednim otoczeniu ludzi.

Świąd pływaka jest dolegliwością samoograniczającą się i nie prowadzi do trwałych następstw zdrowotnych. W większości przypadków objawy ustępują samoistnie po kilku dniach. W razie silnego świądu można zastosować miejscowe preparaty łagodzące lub doustne leki przeciwhistaminowe po konsultacji z lekarzem. Jeśli pacjent zauważy niepokojące lub utrzymujące się objawy skórne, wskazana jest wizyta u dermatologa w celu dokładnej oceny zmian i wdrożenia odpowiedniego leczenia.